منتقد آسیب رسان درون خود را بشناسید

 

 

منتقد آسیب رسان اصطلاحی است که از آن برای توصیف صدای درونی منفی که به فرد حمله می کند و او را مورد قضاوت قرار می دهد، استفاده می شود. تمام انسان ها یک صدای درونی منفی دارند. اما افرادی که عزت نفس پایینی دارند، منتقد آسیب رسان خطرناک تر و قوی تری دارند.

   منتقد، فرد را برای اشتباهاتی که اتفاق می افتد سرزنش می کند. منتقد، فرد را با موفقیت ها و توانمندی های دیگران مقایسه می کند تا او را ضعیف تر نشان دهد. منتقد معیارهای غیرممکنی را برای بی نقص بودن تعیین می کند و سپس با کوچکترین خطا، ایراد می گیرد. حتی یک بار هم نقاط قوت یا موفقیت ها را یادآور نمی شود.
   منتقد آسیب رسان در تمام روزهای زندگی مشغول زیرسؤال بردن احساس ارزشمندی فرد است. منتقد جوری در وجود فرد رخنه می کند که هرگز متوجه تأثیر مخرب آن نمی شوید. این صدای درونی ایرادگیر و قضاوت کننده، طبیعی به نظر می رسد انگار که بخش آشنایی از وجود فرد است.

  اولین و مهم ترین نکته ای که باید در مورد منتقد خود بدانیم این است که مهم نیست چقدر حملاتش اشتباه و تحریف شده اند مهم این است که تقریباً ما همیشه آن ها را باور می کنیم. منتقد سلامت روانی ما را به خط می اندازد. زیرا غم و رنج، با گذشت زمان از بین می رود اما منتقد همیشه با شماست، شما را قضاوت می کند و به دنبال اشتباهاتتان می گردد. شما در برابر او هیچ دفاعی ندارید. او می گوید: «باز هم مثل یک احمق رفتار کردی» و به این طریق مانند کودکی که به خاطر حرف زشتی که زده است سیلی می خورد، بی اراده احساس بد بودن و خطاکار بودن می کنید. 

اسحله ی منتقد: «بایدها»
منتقد سلاح های زیادی دارد که اثرگذارترین آن ها ارزش ها و قوانین زندگی هستند که شما با آن ها پرورش یافته اید. منتقد می داند چگونه «بایدها» را علیه خود شما به کار بگیرد. او آنچه هستید را با آنچه باید باشید مقایسه می کند و شما را به عنوان فردی بی کفایت یا کسی که راه را اشتباه رفته است قضاوت می کند. حتی اگر در کاری بهترین باشید شما را احمق می خواند.

چرا به حرف های منتقد گوش می دهیم؟
ما به منتقد گوش می دهیم زیرا این کار بسیار پاداش دهنده است. گرچه عجیب به نظر می رسد اما واقعیت این است که منتقد باعث می شود برخی از نیازهای اساسی و ویژه ی خود را برآورده کنیم و ممکن است گوش دادن به حملات آسیب زای او ما را در رسیدن به این هدف تقویت کند. اما چگونه ممکن است چنین درد زیادی تقویت کننده باشد؟ چگونه ممکن است حمله کردن به خود حتی ذره ای لذت بخش باشد یا باعث شود نیازهای فرد برآورده شود؟
   افرادی که عزت نفس پایین دارند اغلب اوقات بر منتقد خود تکیه می کنند تا منتقد به آن ها کمک کند با احساس اضطراب، درماندگی، طرد و بی کفایتی مقابله کنند. در کمال تعجب ضربه هایی که منتقد به فرد می زند باعث می شود فرد احساس بهتری داشته باشد. به همین دلیل است که خلاص شدن از شر منتقد کار بسیار دشواری است. منتقد قادر است در احساس امنیت و راحتی فرد در دنیا نقش بسیار پررنگی بازی کند. متأسفانه  هزینه ای که فرد بابت حمایت منتقد می پردازد نه تنها بسیار گزاف است بلکه احساس ارزشمندی او را نیز از بین می برد. با این وجود فرد برای این که همچنان به  حرف های او گوش دهد تقویت شده است زیرا شخص با حرف های او احساس اضطراب، بی کفایتی، ضعف یا آسیب پذیری کمتری خواهد داشت.

به دام انداختن منتقد
برای مسلط شدن بر منتقد در ابتدا باید بتوانید صدای او را بشنوید. شما در هر لحظه از زندگی خود در حال یک گفتگوی یک طرفه ی درونی هستید. در چنین لحظاتی در حال مرور و فکر کردن به رویدادهای آینده هستید. بخش زیادی از این خودگویی های پیوسته، مفید هستند یا حداقل ضرری ندارند. اما اتهامات منتقد در همین گفتگوهای یک طرفه پنهان است. برای این که منتقد را هنگامی که در حال آسیب زدن به شما است به دام بیندازید باید کاملاً گوش به زنگ باشید.

خلع سلاح کردن منتقد
خلع سلاح کردن منتقد سه مرحله را در برمی گیرد: 1- مشخص کردن هدف او 2-جواب دادن به حملات او 3-بی اثر کردن او

مشخص کردن هدف منتقد: یکی  از روش های مؤثر برای پیروز شدن در یک بحث این است که ناگهان انگیزه ی طرف مقابل را رو کنید. شما با برداشتن نقاب از چهره ی منتقد، هدف او و کارکردهای واقعی او را آشکار می کنید. مثال های زیر نشان می دهد که چگونه می توان نقاب ازچهره ی منتقد برداشت:
•    تو در حال مقایسه ی من با دیگران هستی تا شاید فردی را پیدا کنم که از من کمتر باشد.
•    تو در حال سرزنش کردن من هستی تا به موفقیت های بیشتری دست یابم و به این طریق شاید احساس بهتری نسبت به خودم داشته باشم.
•    تو به من می گویی از پس این کار برنمی آیم تا زحمت تلاش کردن را به خود ندهم و نگران نباشم که کارها را خراب کرده ام.
•    تو به من می گویی آن ها من را دوست نخواهند داشت تا اگر من را نپذیرفتند خیلی نرنجم.
   اگر از کارکرد منتقد اطلاع دقیقی داشته باشید حرف های او را کمتر باور می کنید. شما از نیت درونی او باخبر هستید. مهم نیست چقدر به شما پرخاش می کند مهم این است که از انگیزه ی پنهانی او پرده برداشتید و در نتیجه نسبت به او احساس آسیب پذیری کمتری دارید.  فراموش نکنید منتقد به این علت به شما حمله می کند که صدای او به نحوی تقویت می شود. وقتی توانستید نقش منتقدتان را در زندگی روانی خود بشناسید و هر وقت توانستید است او را بخوانید می توانید اعتبار پیام های او را با جدیت زیر سؤال ببرید.

جواب دادن به حملات منتقد: ممکن است برایتان عجیب باشدکه جواب حملات منتقد را بدهید اما می توانید یاد بگیرید برنامه ریزی منفی ای که در کودکی برای شما کرده اند را تکذیب کرده و آن را نپذیرید.

   هزینه ای که برای حملات منتقد متحمل می شوید را در نظر بگیرید. یکی از بهترین روش های خلع سلاح کردن منتقد این است که به هزینه ای که برای حملات منتقد پرداخت می کنید فکر کنید. گوش دادن به حرف های منتقد چه هزینه هایی برای شما دارد؟ هزینه ای که منتقد بر شما تحمیل می کند را ارزیابی کنید. فهرستی تهیه کنید و مواقعی که عزت نفستان بر کار، روابط و احساس خوب بودن شما تأثیر می گذارد را در آن بنویسید. پس از این که فهرست را کامل کردید. مهم ترین موارد را در یک جمله خلاصه کنید تا بتوانید به هنگام حمله منتقد از آن استفاده کنید. در جواب به حملات منتقد به او بگویید «من از  پس هزینه ی ............. برنمی آیم».

   بر ارزش خود تأکید کنید. این روش در عمل بسیار سخت است. به خصوص اگر عمیقاً باور داشته باشید مشکلی دارید و آدم خوبی نیستید. اما اگر قصد دارید منتقد را به کلی خلع سلاح کنید باید یاد بگیرید خود را تأیید کنید. در جواب دادن به حملات منتقد پیدا کردن هزینه ها مهم است اما کافی نیست. شما نمی توانید اصرار کنید که منتقد برای شما هزینه ی زیادی به همراه دارد و به همین راحتی صدای او را برای همیشه خاموش کنید. این روش برای مدتی مؤثر خواهد بود اما واقعیت این است که شما با ساکت کردن منتقد  خلائی ایجاد کرده اید و هنوز چیزی جای آن نگذاشته اید. بنابراین چیزی نمی گذرد که منتقد این خلاء را با حملات بیشتری پر می کند و شما صدای او را دوباره خواهید شنید. پس هرگاه منتقد ساکت شد باید صدای او را با یک آگاهی مثبت نسبت به ارزش خویش جایگزین کنید.

بی اثر کردن حمله منتقد: بهترین راه برای خلع سلاح منتقد این است که اثر او را از بین ببریم. نقشش را از او بگیریم. به این ترتیب او خلع سلاح خواهد شد. ما به عنوان انسان نیازهایی داریم که منتقد در برآورده کردن آن ها به ما کمک می کند.

   به عنوان مثال یکی از نیازهایی که برای برآورده شدن آن از منتقد کمک می گیرید نیاز به کسب موفقیت است. شما در روش قدیمی برای این که در خود انگیزه ی کسب موفقیت بیشتری ایجاد کنید به منتقد وابسته بودید. هر وقت به هدف خود نمی رسیدید، خطایی مرتکب می شدید یا فرصت را از دست می دادید، احساس بد و بی ارزش بودن می کردید و این هزینه ای بود که در مقابل لطف منتقد پرداخت می کردید. اما مشکل اساسی این است که شما فرضیات منتقد را باور می کردید. این دروغ که ارزش شما به رفتارتان وابسته است را باور کرده اید. برای رسیدن به موفقیت از روش سالم، اولین قدم این است که این باور را به چالش بکشید.

   در قدم دوم باید یاد بگیرید اهداف خود را ارزیابی کنید تا به این طریق ببینید که آیا این اهداف مناسب شما هستند یا خیر. شما می توانید اهداف خود را با توجه به میزان پیامدهایش در نظر بگیرید و پس از آن ببینید آیا این اهداف مناسب شما هستند یا خیر. اگر هدف های خود را صادقانه بررسی کنید، هدف هایی را خواهید یافت که بیش از حد برایتان هزینه به دنبال دارد.

   آخرین قدم برای این که نیاز به کسب موفقیت خود را به روش های سالم تری برآورده کنید این است که محرک جدیدی پیدا کنید. محرک قبلی شما منتقدتان بود که آن هم اگر به اندازه ی کافی برای رسیدن به اهدافتان تلاش نمی کردید به شما حمله می کرد. نوع سالم تر محرک این است که پیامدهای مثبت موفقیت های خود را در ذهنتان تجسم کنید. اگر خود را در حال بهره مند شدن از منافع هدفی که به آن دست یافته اید ببینید، اگر تمام جزئیات موفقیت خود را تصور کنید و اگر لحظه ی تحسین دوستان خود را ببینید و احساس رضایت کنید، نیروی انگیزشی بسیار قدرتمندی در خود ایجاد کرده اید.

در این کتاب بیشتر بخوانید: تکنیک های شناختی برای افزایش عزت نفس، نوشته: متیو مک کی ترجمه: سید مرتضی ارجمندی نسب

کلید واژه ها: افزایش عزت نفس، عزت نفس، عزت نفس پایین، منتقد درونی، منتقد آسیب رسان


 

Share تاريخ: 1398/07/09 مشاهده : 276

, , , , , , ,



گذاشتن نظر